pensouthazerbaijan.info

یا

تبریزین یاخئن کِچمیشینده ن بیر نِچه سؤز

احمد رحیمی

بوتون اینسان یئغئناقلارئندا بیر پارا آداملار اؤز استعدادئ، گؤزه ل لیگی، سسی یا آیرئ خاصیتلری ایله باشقالارئندان سِچیلر. بونلارئن هامئسئندان انایئنئ و حیوان عالمینه یاخئنئ اؤزونون قُلونون گوجو، نانجیبلیگی، دانقازلئغئ یا هُزولوغو و آنلامازلئغئ ایله تانئنانلار دئر. بونلارا هر دؤراندا بیر آد وریلیبدیر؛ آمما بو آددان آسئلئ اُلمایاراق همه شه اؤز ایشی و آنلئنئن تری ایله یُخ، اؤزگه لرین و چُخ زمان کاسئبلارئن، یازئقلارئن قازانجئنئ منیمسه مک له، دارانا آلماقلا یاشامالئ اُلوبلار. بونلارئن هامئسئنئ بیر آغاجلا قُوالاماق البت کی دوزگون اُلا بیلمه ز. و بورادا بیر بؤیوک کیچیک لیک یا سیلسیله مراتب تاپماق اُلا بیله ر. لُتو، دارانا یی ین، پیچاق چکن، لوت، دابانئ چکیک، بقوری، دالئسئجا الی کسیک، آرادا قالمئش، دارقاشایئرد و بونا تای سؤزلرین وار اُلدوغو بونون بیر اجتماعی بیر مصیبت اُلماسا دا ، اجتماعی بیر دویون اُلماسئنئ گؤرسدیر. عمومیت له کولتور و اقتصاد باخئمئندان آز اینکشاف اِتمیش خلق لر و اؤلکه لرین ایچینده بو سایاق داورانئشلار هامئدان آرتئق تؤره مه امکانئ تاپار. کولتورلو آدام اؤزونده ن اسگیکلره و یا اؤزونه تای کیمسه لره باش اه یمکده ن و  اُنلارئن اؤزونه گؤره قُل گوجو ایله ایسته دیگینه چاتماسئنا بُیون اه یمه ز و اُندان قورتولماق اوچون بیر یُل آختارار و تاپار.[بو اُ دِمک دگیل کی، آرتئق اینکشاف اِتمیش اؤلکه لرده بِله ایشلر باش وِرمه ز؛ طبیعی کی باش وِره ر، آمما اُرالاردا دیرلیگین آیري ساحه لری کیمی بو ایش ده سیستماتیک، تشکیلاتلانمئش بیر تهر آلار و جینایت داها یوکسک و رحمسیز ایره لی سورولر. جوره به جوره مافیالار کاپیتالیست اؤلکه لرین لاپ اینکشاف اِتمیشینده بونو یاخچئ گؤرسدیر. لاپ قدیمی ایتالیا مافیاسئندان کِچمیش، ایرلند، چین، روس مافیالارئ لاپ تانئنمئشلارئ دئر.] بِله بیر آبرئسئنئ بِلینه باغلامئش اُلان کیمسه لر وارلئلارئن و حکومتلرین یان یؤوره سینده سومسونمک له گون گِچیردیبلر. آمما دوزونه دوراندا بونلارئن حکومتلره، قُلچماقلارا، وارلئلارا و اُنلارئن دا بونلارا ایشی دوشوب و احتیاجئ اُلار.

تبریزده ده بیر شهر کیمی بو لُتولاردان اُیان بویاندا گؤرونردی. بیزیم اوشاقلئق و یِنی یِتمه لیک دؤروموزده رضاشاهئن بیرُو بیرُوندان سُنرا اُلدوغو اوچون بؤیوک محله لرده آدلئم لُتولار و هر کوچه باشئندا دا بالا لوت لر وار ایدی. بونلاردان قاباق تبریزین لاپ آدلئم لُتوسو اُلموش «قارنئ یئرتئق کاظئم»ئ ملي حکومت دؤرونده دارا چکمیشدیلر و بیزلر اُنو گؤرمه میشدیک. آمما آدئ خلقین دیلینده قالمئشدئ و هامئ دِیه ردی لُتولارئن قاباغئنئ اُ جور آلماق اُلار با!

بونلاردان قاباقکئ دؤرلرده چُخ بؤیوک آدلئم لُتولار دا وار ایمیش کی سُنراکئلار کیمی آنجاق اؤز قارئنلارئنا و قارئن آلتئنا دوشونمه زمیشلر و بیر خلق، شهر تعصبلری ده اُلارمئش. اُنلاردان «صادق دادار» و «حاج آللایار»ئ آد آپارماق اُلار کئ، نادر میرزه قاجار یازدئغئ «تاریخ تبریز» ده اُلاردان آد آپارئبدئر. آمما حاج آللایارئن آدلئملئغئ اُنون قاجار شازدالارئندان بیرینی تبریزلیلره توهین اِتمه سی اوچون باشماقچئ بازاردا، دالانلارئن بیرینده، ولیعهدین اه یله شدیگی ایالت دامداشئنئن لاپ یاخئنلئغئندا قمه ایله اؤلدورمه سی و اوجا سسله اُنون سببینی ده دِمه سی ایمیش. ایندی ده تبریزده هامان دالان قالئر و آدئ دا بو حادثه یه گؤره «قانلئ دالان» قالئبدئر.

بو لُتولاردان بیری ده مشروطه لیکده اهراب محله سینده مشروطه ایسته ینلره و مجاهدلره اریشیرمیش. بو قُچاغئن آدئ نایب محمد اهرابلئ ایمیش کی انجومنین ایسته یی و ستارخان سردارئن تاپشئرئغئ ایله بیر نِچه مجاهد گِدیب اُنون سسینی بیر یُل لوق باتئرمئشلار. احمد کسروی «تاریخ هیجده ساله آذربایجان» دا اُنون داستانئنئ گتیریبدیر.

***

بیز دانئشان زمان ملی حکومتین داغئلماسئندان سُنرا ۲۸ مرداد کودتاسئناجان اوزانان دؤران دئر. بو دؤران دِمک اُلار مسجیدلرین برک رونقلی، یاغلئ کوکه شیرین چای وِردیکلری زمانئ، دسته لرین شیرنیکدیگی، محرمین اُن گونلویونده اوستاندارئن و «فرمانده لشگر»ین، اداره رئیسلرینین مظفریه ده دسته لری گؤرمه سی و بیر حسابا اُنلاردان سان آلماسئ و عینی زماندا لُتولارئن قئمئلداماسئ دؤرانئ دئر.

بو لُتولارئن بیر پاراسئ دسته اهلی اُلدوقلارئ ایله بیر پاراسئ چاخئر ایچمه دن باشقا بوتون بو زومره یه یارایان ایشلری گؤردوکلری ایله، دسته یه دوشمه ین و میخانالارئ دُلدوران لُتولارلا بیر ایشده هاماش ایدیلر. بو دا اُنلارئن نظمیه و بیر سؤزله حکومت دسگاهئ ایله یاخئلئقلارئ ایدی. بونلارا گویا کی، سیاسی خط وِره ن بیر یئغئناق دا تربیت خیاوانئندا قدیم «اتحادیه کارگران» یِرینده ن بیر آز یوخارئدا یِرلشن آذرآبادگان روزنامه سی ایدی. اُردان گِچنلر اؤرانئن ایچینه یئغئشان شاهچئلار اُتوروب دانئشانلارا قولاق آسئب هرده ن ده هوررا چکیب یاشاسئن شاه و یا حتی یاشاسئن دکتر اقبال سسلرینی اِشیده ردیلر. بو روزنامه اداره سینده یئغئشماق دیبده اُنون «مدیرینه» بیر مجلیس وکیل لیگی قازاندئردئ. «حق جم» آدلئ بیر روزنامه ده پیچاق یِرینه قلم ایشله ده ن «مدیرینه» چؤره ک یُلو ایدی.

بیرینجی دسته نین آدلئملارئندان بیری شاهباز دوه چیلی (شاهباز جاهانخاه جاهانی)، ایدی. محرم گونلری میرشریف آدلئ یُلداشئ ایله دسته باشئنا دوشن، قارا گِییب باشئنا سامان سپه ن، یامان شاهچئ یا حتی شاهپرست ایدی. شاهباز چُخ آغئر بیر مرض توتوب پیس بیر کوکده یاشامالئ  اُلوب سُنرا دا دونیادان گِتمیشدی. بونا تای بیر اؤلوم ده آیرئ آدلئم تبریز شاهچئسئ آمما لُتولار زومره سینده ن اُلمایان حاج ابولقاسئم اُلموشدور. عینی اینام ، عینی اؤلوم. دونیا موکافاتخانا دئر سؤزو بلکه ده هرده ن دُغرو چئخئر! بونلارئن بیر آیرئ یُلداشئ دا رحیم آدلئ «کُر میر رحیم» یا خلق ایچینده «ایکیمیز اوچ گؤز» کیمی تانئنمئش بیر ذات ایدی ذاتئ قئرئق. بونلار اداره لرده واسطه دوشمک، نظمیه رئیسینین یانئنا گِتمک کیمی ایشلری ده باشاراردئلار.

اُبیری لر، کوچه باجانئ باغلایان،  خلقین اوشاغئنا اؤجه شن، معلملرده ن پیچاق گوجونه محله اوشاقلارئنا نومره ایسته ین و داها بونا تای ایشلرده ن چکینمه ین آداملار ایدیلر.

خیاوان محله سینده  «پیچچی قره سی» تأمیناتلارئن بیرینین گوللـه سی ایله اؤلنده ن سُنرا، اُنون یُلداشئ نایب اُغلو حمید شودد اِله میشدی. یِکه، ایکی متر بُیوندا یوز نِچه کیلو چکیسی اُلان بو آدام دِمک اُلار تبریز لُتولارئنئن تای باشئسئ ایدی. واغزال یُلونون لُتولارئ اُلان رضا ماهاجیر گیلین  باجئسئنئ آلاندان سُنرا دؤره سی داها آرتمئشدئ. مارالان دا عؤمر حسن، سُنرالار علی قئزئل دیش لُتولوق اِده ردی. لیل آوادا آقا نجّار، ماحمود دئژئ، منجم ده حسین بُیاقچئ، امره قئزدا بؤیوک آقا، میدان دا ایکی قارداش ماحمود کوزه گر و سُنرا دا مجید کوزه گر و..... هر یِکه باش لُتوتون الی آلتئندا بیر نِچه لُتو زئنقئرُوو، آردِلی یا جِمیسی اُلاردئ کئ، اُنون بویروقلارئنئ یِرینه یِتیره ردیلر. مرتبه لری یوخارئ اُلانلار دارانا یئغماغا گؤنده ریلردیلر. بونلار اؤزلری لُتو اُلماغا گوجلری چاتمادئغئندان، یا اُ پُستون! بیر آیرئ قُلو زُربانئن طرفینده ن توتولدوغونا گؤره بؤیوک لُتونون باشئنا یئغئشاردئلار و هم اُنون «شأنینی!» آرتئرئب هم ده اؤزلری اوچون حامئ قازاناردئلار، هرده ن ده....هله حسن کلله پز، پُلاد، و آیرئ لارئ بو باخئمدان آرزئ یِری قُیمامئشدئلار. دِمک اُلار دؤلت اوچون هر بیر جور خام مال الده ایدی.

دِمه لی دیر کی بو مجید کوزه گر ۱۳۵۷ نجی ایلین انقلابئندا آسیدکاظئمئن مورودو اُلدوغوندان تبریزین قارپئز انقلابئندا اِله بؤیوک بیر شاخسِی چئخارتمئشدئ کی، اُ عظمتده شاخسِی و لوت قلئنجلئ مینلر شاخسِی گِده نله [ایالت (اوستاندارلئق) قاباغئندا] تایئ گؤرونمه میش بیر شاخسِی ایدی. اسلام جمهوروسو مجید کوزه گری بو شاخسِیده ن سُنرا، خلق موسلمان قضیه سینده ۱۵ یُلداشئ  ایله بیرلیکده اعدام اِتدیردی کی، اُندان دانئشماق اوچون بیر باشلئجا یازئ لازئمدئر. اصلینده حکومت الی ایله اؤلدورولن، اؤزو ده سیاسی بیر ایش اوسته آنجاق مجید کوزه گری سایماق اُلار. اُ بیریلرین چُخو ساه باش گُرا آپارمئشلار. ایللاه دا کی، شهرین محله لرینین چُخوندا، اؤزو ده اُ بُیدا شهرده آنجاق دُققوز پُلیس ناحیه سی وار ایدی. آمما عوضینده شهرین هر محله سینین اؤزونون قُلچماغئ، لُتوسو وار ایدی، نِجه پیغمیرسیز یِر اوزو دوام گتیره بیلمه ز، و حضرت خضر بونون شاهیدی دیر، گویا محله ده لُتوسوز دایانا بیلمه زدی! مثلاً بیرده ن گؤره ردین قارلارئ دامدان تؤکمک اُلمور! هِچ پُلیس همه شه بیر محله ده دایانا بیلمه زدی، آمما بونلار گِجه گوندوز  اُردا ایدیلر و هامئنئ دا تانئیئردئلار. بِله بیر جماعت، خلقی قُرخویا سالان، لازئم اُلاندا ووروب، یارالایان هِچ ایشینه اؤز گؤیولنده ن باشقا بیرینه جاواب وِرمه لی اُلمایان، اگر اؤز خلقینین ضدینه ایشه گیرسه، نه قده ر زیان وورا بیله رسه، بونلار دا هامان رُلو اُینایاردئلار. و تک ده شاه دؤرونده دگیل، سُنرا دا نه باشاراجاقدا اُلدوقلارئنئ یاخچئ گؤرستدیلر. ۲۸ مورداد کودتاسئندا «اشرفی گنجه یی» رحمتلیگین انجومن کوچه سینده اِوینی تالایانلار -بیر پارا پلیسلرین ایشاره سی ایله- آیرئ یاندان گلمه میشلر، [نه فلسطین دن، نه ده افغانستاندان یا باشقا یِرده ن!] هامان بو حضرات ایدیلر. ایش اُرا چکمیشدی کی، بالا بالا صنفلر اوچون ده لُتو تؤره نیردی. بازار آغئزئندا حامبال لارئن باشئ اوستونده دوران، اؤزو قاباقکئ حامبال، ایت باز صمد، آغئر یوکلرین آلتئندا آز قالا جرجنک دوشن، یازئق، اِوه چؤره ک قازانان حامبال لارا ایکی قات استثمار سُوقات گتیرمیشدی. یوکو حامبال آپاراردئ، آمما پول یِرینه صمدین پته سینی آلاردئ و آخشام باشئ صمد اُنلارا پته نین سایئنا جئغال لئق اِتمه سه ایدی، یوک یی یه سینده ن آلان پولو یُخ یاغلئ تومناتئ چئخئلمئش پول وِره ردی.

تاماشالئ دئر کئ، مشروطه حرکاتئندا تبریز محله لرینده ن علی باغبان، ائلدئرئم خان کیمی قُچاقلار، دسته باشئلار چئخدئغئ حالدا اُتوز قئرخ ایل اُندان سُنرا اجتماعی و سیاسی وضعیتین پُزولماسئندان بیر بِله تؤرتؤکونتو بو تاریخی، قهرمان شهرین جانئنا داراشمئشدئ. بو شهره یارامایان بیر حال.  هایهای!

هلبت کی قئرخئنجئ ایل لرین قارانلئغئندا پارئلدایان اولدوزلار بیر  داها گؤرسده جکلر کی، بو شهرده آزادلئق روحو آرادان گِتمه ییب دیر. آمما اُ ایل لره هله چاتمامئشدئق.

***

ایندی گؤره ک بیزیم یِنی یِتمه لیک زمانئمئزدا حکومت بو لُتولاردان نه استفاده اِدیردی. هر حکومتین ایلکین ایشی اؤزونو قُروماق دئر. بونو دوشونمک اوچون نه معاویه، نه رضاشاه نه ده استالینی اؤرنک وِرمک لازئم دئر. اُ اداره لری کی، آغئز دُلوسو بیزلره اصلاحات، اؤلکه نی دیریلتمک آدئنا ساتئبلار، اصلینده پهلوینی و اُنون حکومتینی قُرویوب ساخلاماق اوچون یارانمئشدئ. بونو کِچنده ن سُنرا حکومتین، دؤلتین بُرجو امنیت یارادئب و اُنون نِچه یه باشا گلدیگینی بیر آز دا اوسته لی خلقده ن آلماق دئر. اُ زمان بیزیم پُلیس ناحیه لریمیزده هر بیر جور جینایت ایشینده ن  پول خرج لمک له قورتولماق اُلاردئ. آمما سیاسی بیر ایش اوچون ایپ بوتون دُغاناقلاردان کِچمه لی اُلاردئ. ناحیه ده ن سُنرا نظمیه نین ضد اطلاعاتئ، سُنرادا روکن دوّم، دیبده ده نظامی محکمه ده ن باش چئخاراردئن. و بو، اؤزلویونده حکومت اداره لرینین نه ایشه، کیمین تهلوکه سیزلیگینه (خلقین یا حکومتین؟) اوستونلوک وِرمه لرینین اعلا نمونه سی سایئلا بیله ردی. سُنرالار تیمسار مهرداد دِییردی: بورا مرز دیر.

حکومت ده کی، اؤزو هامئدان یاخچئ نه یی ساخلاماغئ بیلیردی، لُتولاردان، لوت لرده ن، پیچاق چکنلرده ن خلقی قُرخودوب، حکومتی قُروماق اوچون استفاده اِده ردی. یُخسا سؤز تک خلقی سُیماق اُلسایدئ، بو ایشی آجانلار و اُنلاردان یوکسک باشاراجاقلا ژاندارمالار اؤزلری نِجه به یندیگین کیمی بیلیردیلر. ایش، اساسدا حکومتین پایالارئنئ برکیتمک ایدی. و بونون اوچون هرده ن بیزیم بو لُتو قردشلریمیزین ده ال یِتیرمه سی گره کلی اُلاردئ.

اُ زمان تبریزین فردوسی مدرسه سی هامئدان چُخ سیاسی لشمیش مدرسه ایدی. یِری ده شهرین لاپ اُرتاسئندا، اُیناق یِرینده، پاساژ قاباغئندا، گؤزه ل آلمانلار دوزه لتمیش دامداشئ، صفالئ حیه تی ایله. مدرسه نین ایچینده ایکی بؤیوک دسته، بیری توده حزبی هاوادارئ، بیری ده اُلارا قارشئ. هِچ بیری ده شاهچئ اُلمایان. مدرسه اوشاقلارئنئن بیر پاراسئ شهرین بؤیوک باشلارئنئن اوشاغئ اُلدوغوندان توتوب ناحیه یه آپارماق یاخچئ دوشمه زدی. بونلارئ بیر آیرئ تهر قُرخوتماق لازئم ایدی. بو تدبیرلرده ن بیری بِله اُلموشدور: مدرسه لر داغئلان واختا یارئم ساعات قالمئش رحمتلیک رحیم آقا مدرسه نین ناظیم یِری وِره ن قاپئچئسئ، اونیفورملو، کاسکت باشئندا دالانئن ایچینده اُلان و پنجره سی دالانا دا آچئلان اُتاغئندان غیرعادی سایدا لوت پوتون قاپئ یانئنا یئغئشماسئنئ گؤرور. بِله آداملارئن اُردا دورماسئنا یُل وِرمه ین رحیم آقا چئخئر قاپئ آغزئنا گؤرور پاهُو، باشدا نایب اُغلو حمید، دالئسئجا مال یوسوف، قارا یوسوف کیمی اوتانماز (مطلق معناسئندا) لوت لر، ذاتئ قئرئقلار دوزولوبلر، قُل لارئنئن ایچینده یا قُلتوقلارئندا مازالاق یُنانلاردان آلئنمئش پردی بُیدا آغاجلار دایانئبلار دووار دیبینده. (اُ زمان هله مدرسه نین شومال دووارئندا تعاونی دوکانلارئ دوزه لمه میشدی) دا رحیم آقانئن گوجو بونلارا چاتماز و چئمخئرماسئ بونلارا کار کسمه زدی. قایئدئر ایچه ری، قاپئنئ کی بو زمان اوشاقلارئن چئخئب اِولرینه گِتمه سی اوچون بوتون آچئق قُیاردئ، اؤرتور و یاواشجا باغلایئر. قاپئیا یاخئئنلاشان و لُتولارئن گؤزله دیگی اوشاقلارا ایچه ریده قالماغئ تاپشئرئر. نظمیه ده ن گلمیش سرخِییرلر اوشاقلارئن آراسئندا آختاردئقلارئنئ تاپا بیلمه ینده مطلبی دویورلار. دویورلار و دایانئرلار. ایچه ریده کی اوشاقلارئن بیر نِچه سی مدرسه حیه تینین جنوبی دووارئندان آشئب داش ماغازالار یُلو ایله آرادان چئخئرلار. آمما قالانئ آخشام ساعات آلتئیا یاخئن، بیربیر قاپئنئن یارئم آچئلمئش تایئندان چئخماق هامان لوتلرین آغاجلارئ بونلارئن باش قولاغئنئ یِنجیر. «بوزور اُردوبادی» کی، سُنرالار بیرجار تبریز تیمی نین قُلری اُلدو، تاپدالانئر، «قلمکاری» آدلئ بیر محصل کار اُلور، «رابط» ده اُنون تایئ، جک پالانسا اُخشایان رابط!؟، و.... هله اُندا ساواک زاد یُخ ایدی. بو ایشلری پهلوی نظمیه سینده ن قالمئش بیر عاده ت کیمی آجانلار و تأمیناتلار گؤره ردیلر.

بونو دا دِمک گره ک کی، بیر پارا محله لرین تانئنمئش لُتولارئ بِله ایشلره گلمه زدیلر. ایندی اؤزلری ایسته مزدیلر یا نظمیه اُنلارئ چاغئرمازدئ، بیلمیره م.

ایل لر، اوزون ایل لر سُنرا، دانشگاهدا اُلدوغوموز زمانلاردا دا بو لوت لرین قُجالمایانئ اُلسایدئ اؤزلری، یُخسا اُنلارئن معنوی بالالارئ بو آلچاقلئقلارئن دالئسئنئ بوراخمامئشلار، یانئ پُلیسین هله ده اُنلارا احتیاجئ وار ایدی. اُنلار اعتصاب اِتمیش جوانلارا یامان دِییب و تبریز خلقی آدئنا (یِکه غلط دارتما) اُنلارئ ان ایکی قئرانا چیلوکاباب یِمک اوچون دانلایئردئلار!

بو لوت لرین و لُتولارئن اجتماعي بیر رُلو اُلدوغونو نظرده توتاراق خلقی، ایللاه دا جوانلارئ، چُخو دا آتا آنالارئن سؤزونه گؤره آجانلاردان چُخ بو لوتلرین قُرخوسوندان اجتماعی ایشلره قارئشمادان چکیندیریردی. فدایئلارئن و مجاهیدلرین سیلاحلئ مبارزه سی باشلایاندان سُنرا بونلار دا بیر آز تشویشه دوشوب، احتیاط اِتمه یه باشلادئلار. محله دوببه لرینده ن بیری «احمد رِزین» حیدرزاده نین اؤلوم خبرینده ن ناراحات اُلدوغوندا یُلداشلارئ سُروشموشدولار: احمد آقا اُ رحمتلیک سنین قُهومون زادون ایدی؟ دِمیشدی کی: یُخ، هِچ بیر زادئم دگیل. دِمیشلر بس نی یه بِله توتولموسان؟ جواب وِرمیشدی: اُنا گؤره کی حیدرزاده نی اؤلدوره ن آللاه، منی سئمئشقا کیمی چئتلار!  [دِمه لی دیر کی، حیدرزاده یِکه باشلاردان بیری ایدی و چُخ واخت شهر انجومنینه سِچیلمه یه کاندیدا اُلاردئ. اُنون اؤلومونده ن سُنرا ایندی اِوی شهرین قدیم معمارلئق نمونه لرینده ن اُلان بیر موزه اُلوبدور. بو یاخچئ ایش اُ اِوی یئخئب دادسئز دودزسوز ایندیکی اِولرده ن دوزه لتمه سینین قاباغئنئ آلمئشدئر].  لُتولار دا دِییردیلر: عباس شهریارئنئ و تیمسار فرسیونو ناللایان بیزی ده سئمئشقا کیمی چئتلار!

بعضی واختلار دا بونلارئن باشئنئ محله ده بیر یِره یئغان بیر پارا تقاعده چئخمئش روکن۲ و نظمیه مأمورلارئ ایدیلر کی، چُخ واختلارئنئ محله لرین قهوه لرینده و گل گِت لی یِرلرینده کِچیریردیلر. بونلار اِله بیر بو یِرلره دخیل دوشموشدولر کی، آلدئقلارئ آیلئق حلال لارئ اُلسون، سانکئ ایشله دیکلری زمانلاردا رژیمه آز قوللوق اِتمیشدیلر!

لُتولارئن داستانئ بیزیم خلقین یاشایئشئنئن آجئ داستانلارئندان بیری دیر. بونلار تک قاباقکئ رژیمده یُخ سُنراکئندا دا قوللوقلارئنئ اسیرگمه میشدیلر. بونلارئن اه ییردیگی یوندان کیمینه خامک کؤینه ک، کیمینه ایپ جُراب، کیمینه آسئلماغا ایپ هؤرولموشدو. بو حکایته، ساغلئق اُلسا، بیر آیرئ واخت باش قاتارئق.